Chế độ ăn ít tinh bột (low carb) dành cho người đái tháo đường đã được chứng minh là có hiệu quả trong dinh dưỡng điều trị đái tháo đường type 2. Chế độ ăn như vậy có thể làm giảm hemoglobin A1c (HbA1c), cải thiện độ nhạy insulin và giảm các biến chứng của bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường (DSNFs) có thể được sử dụng như một phần của chế độ ăn ít tinh bột này. Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường được sử dụng trong chế độ ăn ít tinh bột cho bệnh nhân đái tháo đường có cơ sở bằng chứng khoa học và rất linh hoạt. Chúng có thể được dùng để thay thế bữa ăn chính hoặc bữa phụ, cũng như trong các chế độ ăn rất ít calo để giảm cân. Ở những bệnh nhân đái tháo đường nhập viện để điều trị, việc hỗ trợ dinh dưỡng qua đường tiêu hóa bằng công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường có thể giúp duy trì cân bằng đường huyết. Trong trường hợp bệnh nhân đái tháo đường bị suy dinh dưỡng, bổ sung dinh dưỡng giàu năng lượng bằng công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường có thể giúp quản lý nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng mà không ảnh hưởng đến mức đường huyết.
Lợi ích của chế độ ăn ít tinh bột cho người đái tháo đường
Đầu tiên, hãy cùng xem xét các bằng chứng lâm sàng ủng hộ việc sử dụng chế độ ăn ít tinh bột trong dinh dưỡng cho bệnh nhân đái tháo đường type 2 (T2D).
Thiết kế nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên của Dorans và cộng sự
Nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên (RCT) này đã kiểm tra tác động của chế độ ăn ít tinh bột đến cân nặng, đường huyết đói và HbA1c ở 150 người trưởng thành chưa được điều trị với mức HbA1C trong khoảng từ 6.0% đến 6.9%.
Chế độ ăn ít tinh bột trong nghiên cứu này bao gồm kế hoạch bữa ăn hai giai đoạn:
Giai đoạn 1 là "Giảm tinh bột" và được thực hiện trong 3 tháng đầu của nghiên cứu với mục tiêu <40 g tinh bột thuần/ngày.
Giai đoạn 2 là "Duy trì mức thấp" và được thực hiện trong 4-6 tháng tiếp theo với mục tiêu <60 g tinh bột thuần/ngày.1
Kết quả chính từ nghiên cứu của Dorans và cộng sự
Giảm HbA1c: Vào tháng thứ sáu, nhóm tiêu thụ ít tinh bột có mức giảm HbA1c lớn hơn (-0.26%) so với nhóm ăn uống bình thường (-0.04%).
Giảm cân: Nhóm can thiệp giảm một lượng cân nặng đáng kể (-6.4kg) so với nhóm chứng (-0.5kg).
Cải thiện đường huyết đói: Mức đường huyết đói ở nhóm can thiệp cải thiện tốt hơn (-10.3 so với +1.9 ở nhóm chứng).
Lợi ích chuyển hóa: Nhóm can thiệp cũng cho thấy mức insulin đói thấp hơn (-6.2 µIU/L so với +2.3 µIU/L ở nhóm chứng), mức độ kháng insulin thấp hơn (giảm HOMA-IR -2.4 so với +0.8 ở nhóm chứng) và vòng eo nhỏ hơn (-5.2 cm so với -0.5 cm ở nhóm chứng).1
Tiếp đến hãy xem xét kỹ hơn những lợi ích của việc sử dụng công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong chế độ ăn ít tinh bột cho người đái tháo đường.
Công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường dựa trên bằng chứng khoa học trong chế độ ăn ít tinh bột
Một lợi thế chính của công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường là giúp bình thường hóa lượng đường trong máu nhờ chỉ số đường huyết (GI) thấp. Công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường cũng giàu hàm lượng dinh dưỡng bao gồm chất xơ, axit béo không bão hòa đa và không bão hòa đơn (MUFA) và đạm chất lượng cao. Những lợi ích này được hỗ trợ bởi nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh tiềm năng của công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong việc làm giảm đường sau ăn, HbA1c và biến động đường huyết tốt hơn so với các hình thức dinh dưỡng tiêu chuẩn.
Trên thực tế, công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường phù hợp với mức phân bổ dinh dưỡng đa lượng được khuyến nghị bởi Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Hình 1 minh họa sự phù hợp chặt chẽ giữa khuyến nghị của Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ và thành phần công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường. Tinh bột, chất béo và đạm trong công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường có tỷ lệ phân bổ lần lượt là 37–55%, 30–45% và 15–19%. Ngược lại, các chế độ ăn nổi tiếng như Địa Trung Hải, DASH, Atkins và Ornish, với thành phần lần lượt là 55%:27%:18%, 10%:60–70%:20–30% và 75%:7%:18%, có tỷ lệ tinh bột, chất béo và đạm khác biệt.2
Các kết quả bổ sung thuận lợi của chế độ ăn ít tinh bột và công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường
Chuyển hóa:
Bệnh tim mạch là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh đái tháo đường nên kiểm soát mỡ là rất quan trọng. Kết quả cho thấy công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường cải thiện toàn diện hồ sơ mỡ bằng cách giảm mức cholesterol toàn phần, LDL-C và triglyceride.2
Hành vi:
Chế độ ăn ít tinh bột được bổ sung bởi việc tăng lượng chất béo lành mạnh và đạm, giúp ức chế sự thèm ăn và tạo cảm giác no.1
Kiểm soát cân nặng:
Tình trạng thừa mỡ góp phần đáng kể vào bệnh đái tháo đường và các bệnh tim mạch chuyển hóa. Việc kiểm soát khẩu phần calo trong công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát cân nặng.2 Tương tự, một kế hoạch bữa ăn ít tinh bột cũng hỗ trợ giảm cân.1
Nội tiết tố và viêm:
Một trong những yếu tố đặc trưng của hội chứng chuyển hóa và bệnh đái tháo đường là tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp. Các hợp chất hoạt tính sinh học trong công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường, bao gồm polyphenol và axit béo omega-3 điều chỉnh các con đường gây viêm.2
Kinh tế:
Việc tích hợp công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường và chế độ ăn giảm tinh bột trong các chiến lược chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường mang lại lợi ích về chi phí cho hệ thống chăm sóc sức khỏe.1,2 Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc nhập viện, khám cấp cứu và chi phí chăm sóc ở bệnh nhân đái tháo đường giảm nhờ sử dụng công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường.2
Loại tinh bột có ý nghĩa quan trọng
Mặc dù chế độ ăn ít tinh bột là quan trọng, nhưng chất lượng tinh bột cũng rất đáng lưu tâm. Tinh bột phức hợp có chỉ số đường huyết (GI) thấp là có lợi nhất cho đái tháo đường type 2 vì chúng giải phóng đường từ từ vào cơ thể, dẫn đến mức đường huyết ổn định hơn.3 Hình 2 so sánh chỉ số đường huyết của các loại thực phẩm khác nhau và so sánh đường huyết sau khi tiêu thụ các loại tinh bột khác nhau.4-6
Tinh bột phức hợp được tiêu hóa và giải phóng dưới dạng đường vào máu chậm hơn so với đường đơn, dẫn đến mức đường huyết ổn định hơn.
Đáp ứng đường huyết với thực phẩm chứa tinh bột
Đồ thị: Đường cong đáp ứng liều với đường, bánh mì nguyên cám và đậu lăng
Đồ thị này cho thấy tổng diện tích dưới đường cong đường (tính theo % diện tích của 50g đường) để đáp ứng với các lượng tinh bột khác nhau từ đường, bánh mì nguyên cám và đậu lăng. Đường biểu diễn đường cho thấy mức tăng dốc nhất, cho thấy phản ứng đường huyết cao nhất. Bánh mì dẫn đến mức tăng vừa phải, trong khi đậu lăng tạo ra phản ứng đường huyết thấp nhất.
Suy ngẫm cuối cùng
Công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường và chế độ ăn ít tinh bột hiện được coi là các giải pháp dựa trên bằng chứng khoa học để kiểm soát cải thiện đường huyết, mỡ và cân nặng ở bệnh nhân đái tháo đường. Việc tích hợp những chế độ ăn này vào điều trị đái tháo đường type 2 có giá trị vì chúng đã được chứng minh về mặt lợi ích lâm sàng.
Khám phá thêm: Xây dựng bữa sáng cân bằng cho người đái tháo đường.
Tài liệu tham khảo:
- Dorans KS, et al. JAMA Netw Open. 2022;5(10):e2238645. doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.38645
- Mechanick JI, et al. Nutrients. 2020;12(12):3616. doi: 10.3390/nu12123616
- Gulati S, et al. Diabetes Metab Syndr Clin Res Rev. 2015;9:252–7
- Sheard NF, et al. Diabetes Care. 2004;27:2266–71
- Carbohydrates: The great balancing act. News and Publications, University of Iowa Health Care website
- Jenkins DJ, et al. Am J Clin Nutr. 1981;34:362–6
Trong dinh dưỡng cho đái tháo đường type 2, chế độ ăn ít tinh bột đã nổi lên như một chiến lược được khuyến nghị. Theo đó, các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường (DSNFs) được xây dựng với thành phần dinh dưỡng đa lượng tối ưu, tính đến các chiến lược dinh dưỡng mới nhất cho bệnh đái tháo đường. Cả chế độ ăn ít tinh bột và công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường đều nhằm mục đích ổn định lượng đường trong máu và tăng cường độ nhạy insulin. Tìm hiểu thêm về các can thiệp này. Đọc tại đây.
