Dựa trên các điểm nổi bật của Hội nghị chuyên đề nhóm nghiên cứu dinh dưỡng bệnh đái tháo đường (DNSG) 2022 về "Quản lý cân nặng, vi chất dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung trong bệnh đái tháo đường".1 Bài viết này sẽ trình bày một số chủ đề được thảo luận tại Hội nghị chuyên đề Quốc tế lần thứ 39 về bệnh đái tháo đường và dinh dưỡng. Các điểm nổi bật của bài viết tập trung vào phòng ngừa và cải thiện bệnh đái tháo đường bằng dinh dưỡng và lối sống. Các diễn giả trong hội nghị đã đề cập đến thuyên giảm bệnh đái tháo đường thông qua giảm cân, can thiệp kịp thời ở giai đoạn tiền đái tháo đường và vai trò của dinh dưỡng chính xác trong việc thúc đẩy sức khỏe tim mạch - chuyển hóa.¹
1. Giảm cân ở người đái tháo đường và chế độ ăn cho người tiền đái tháo đường
Michael Lean
Michael Lean đã thảo luận về cách đạt được thuyên giảm bệnh đái tháo đường thông qua giảm cân bền vững bằng cách sử dụng chế độ ăn năng lượng rất thấp (VLEDs). Do tăng cân và béo phì là những yếu tố then chốt thúc đẩy bệnh đái tháo đường type 2 (T2D), việc đạt được và duy trì giảm cân là rất quan trọng đối với những bệnh nhân này. Trên thực tế, giảm cân bền vững có thể đạt được thuyên giảm bệnh đái tháo đường type 2 được định nghĩa là HbA1c <48 mmol/mol mà không cần dùng thuốc hạ đường huyết trong 6 tháng.²⁻⁵ Ngoài việc giảm cân ban đầu, quản lý cân nặng còn là duy trì mức giảm cân và ngăn ngừa tăng cân trở lại.⁵
Vậy những chiến lược dựa trên khoa học cho việc giảm cân bền vững ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 là gì? Lean nhấn mạnh tầm quan trọng của các phương pháp điều trị giảm cân dựa trên bằng chứng cho những người sống chung với đái tháo đường type 2 và béo phì. Một phân tích tổng hợp bao gồm các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng ở những người mắc đái tháo đường type 2 cho thấy chế độ ăn năng lượng rất thấp (400–500 kcal/ngày) và chế độ ăn năng lượng thấp (1.000-1.500 kcal/ngày) hiệu quả hơn cho việc giảm cân so với chế độ ăn kiểm soát (giảm năng lượng).⁶ Thử nghiệm DiRECT, do Lean và Roy Taylor dẫn dắt, đã đưa 149 bệnh nhân vào chế độ thay thế hoàn toàn bằng chế phẩm dinh dưỡng (825-853 kcal/ngày) trong 3-5 tháng, sau đó là 2-8 tuần tái giới thiệu thực phẩm có cấu trúc. Các loại thuốc chống đái tháo đường và hạ huyết áp đã được ngừng ngay từ đầu nhưng được tái sử dụng nếu cần. Đáng chú ý nhất, ở thời điểm 12 tháng, thuyên giảm bệnh đái tháo đường type 2 đạt được ở 46% nhóm can thiệp so với 4% nhóm đối chứng (p<0,0001).² Lean lưu ý rằng mặc dù thử nghiệm DiRECT thành công, nhưng một chế độ chế độ ăn năng lượng rất thấp rất khó duy trì. Chìa khóa thành công nằm ở sự hợp tác giữa các bác sĩ chuyên khoa đái tháo đường và quản lý giảm cân để giúp duy trì kết quả giảm cân.
2. Chế độ ăn cho người tiền đái tháo đường
Jeffrey Mechanick
Trong khi Lean tập trung vào cách giảm cân bền vững có thể giúp thuyên giảm bệnh đái tháo đường type 2, Mechanick lại tập trung vào đái tháo đường type 2 như một quá trình diễn tiến từ từ bắt đầu từ lâu trước khi chẩn đoán. Ông nhấn mạnh rằng đái tháo đường type 2 nên được quản lý như một phổ bệnh bắt đầu từ tiền đái tháo đường cho đến khi xuất hiện các biến chứng.⁷ Tình trạng kháng insulin, tiền đái tháo đường, đái tháo đường type 2 và các biến chứng tim mạch liên quan nên được xem như một chuỗi liên tục hơn là các tình trạng riêng biệt.¹ Điều này phản ánh mô hình bệnh mãn tính của Mechanick, theo đó các yếu tố quyết định sức khỏe về di truyền, môi trường và xã hội góp phần tạo nên giai đoạn tiền đái tháo đường nếu không được kiểm soát, có thể tiến triển thành biến chứng.10 Do đó, các can thiệp cho đái tháo đường type 2 nên tập trung vào phòng ngừa sớm thông qua các can thiệp dinh dưỡng và lối sống có cấu trúc sớm. Những can thiệp sớm này có thể sử dụng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường, vốn được hỗ trợ bởi bằng chứng lâm sàng.⁸ Cuối cùng, bằng cách phân tích hệ chuyển hóa thực phẩm của một cá nhân, các khuyến nghị cá nhân hóa có thể được cung cấp để hỗ trợ sức khỏe ở bất kỳ giai đoạn nào của phổ bệnh đái tháo đường type 2.¹
3. Dinh dưỡng chính xác
Simin Liu
Mechanick nhấn mạnh sự cần thiết của các can thiệp dinh dưỡng và lối sống có cấu trúc, nhưng Liu còn đi xa hơn bằng cách khám phá cách di truyền, chế độ ăn uống và các yếu tố môi trường kết hợp với nhau để định hình sức khỏe tim mạch - chuyển hóa.¹ Tại sao những yếu tố này lại quan trọng? Hãy xem xét Nghiên cứu sáng kiến sức khỏe phụ nữ, mặc dù giảm lượng chất béo nạp vào từ ≥35% xuống 20% nhưng kết quả bệnh mạch vành không được cải thiện. Điều này một phần là do sự thay thế bằng tinh bột, một nửa trong số đó là đường.¹⁰ Vì vậy, điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Tại sao một số can thiệp chế độ ăn lại có tác dụng với một số cá nhân nhất định nhưng không phải với những người khác? Đây là lúc Liu đưa ra một lớp yếu tố khác - cách gen của chúng ta và môi trường tương tác với chế độ ăn uống để ảnh hưởng đến sức khỏe. Nghiên cứu của ông cho thấy cách tiếp cận "một kích thước phù hợp cho tất cả" không hiệu quả, và việc hiểu được những tương tác này có thể giúp tạo ra các kế hoạch dinh dưỡng hiệu quả hơn. Liu nhấn mạnh rằng các yếu tố nguy cơ di truyền phải được đánh giá trong bối cảnh môi trường và dinh dưỡng, tức là tương tác gen-chế độ ăn. Bằng cách sử dụng phân tích di truyền, giờ đây có thể xác định được một số yếu tố điều chỉnh then chốt để giải thích các kiểu hình khác nhau trong đái tháo đường type 2.¹¹ Ví dụ, TRPM6 và TRPM7 là các gen mã hóa các đạm tham gia vào vận chuyển magiê và được xác định là những yếu tố dự báo nguy cơ tiềm ẩn của đái tháo đường type 2.¹² Việc xác định các cơ chế sinh học và các yếu tố kích hoạt, với sự hỗ trợ của các dấu ấn sinh học, là rất quan trọng cho việc phòng ngừa bệnh tật.
Tiếp theo là gì?
Tìm hiểu thêm về các chiến lược lui bệnh đái tháo đường trong "Bệnh đái tháo đường có thể được chữa khỏi hay không?"
Tài liệu tham khảo:
- EMJ. Weight management, micronutrients and supplements in diabetes. 2022. https://www.emjre-views.com/wp-content/uploads/2022/08 - Weight-Management-Micronutrients-and-Supplements-in-Diabetes.pdf
- Lean ME, et al. Lancet. 2018;391:541–51.
- Lean MEJ, et al. Lancet Diabetes Endocrinol. 2019;7:344–55.
- Wing RR, et al. N Engl J Med. 2013;369:145–54.
- Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN). Management of obesity. Edinburgh: SIGN; 2010.
- Churuangsuk C, et al. Diabetologia. 2022;65:14–36.
- Mechanick JI, et al. Endocr Pract. 2018;24:995–1011.
- Mechanick JI, et al. J Am Coll Cardiol. 2020;75:539–55.
- Noronha JC, Mechanick JI. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:874968.
- Prentice RL, et al. J Nutr. 2019;149:1565–74.
- Shu L, et al. PLoS Genet. 2017;13:e1007040.
- Chacko SA, et al. Am J Clin Nutr. 2011;93:463–73.
Dựa trên các điểm nổi bật của hội nghị chuyên đề DNSG 2022 "Quản lý cân nặng, vi chất dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung trong bệnh đái tháo đường".
Bài viết này sẽ làm nổi bật một số chủ đề được thảo luận tại Hội nghị chuyên đề Quốc tế lần thứ 39 về bệnh đái tháo đường và dinh dưỡng. Chúng tôi sẽ trình bày các chủ đề về phòng ngừa và thuyên giảm bệnh đái tháo đường bằng dinh dưỡng và lối sống. Bài viết sẽ cung cấp thông tin cập nhật về thuyên giảm bệnh đái tháo đường thông qua giảm cân, can thiệp kịp thời ở giai đoạn tiền đái tháo đường và vai trò của dinh dưỡng chính xác đối với sức khỏe tim mạch - chuyển hóa.
