Dấu hiệu hồi phục ở bệnh nhân đái tháo đường
Có thể làm thuyên giảm bệnh đái tháo đường type 2 được không? Câu trả lời là có. Bệnh đái tháo đường type 2 (T2D) trước đây được công nhận là một bệnh mạn tính cần điều trị suốt đời. Tuy nhiên, các bằng chứng mới hiện nay cho thấy tình trạng thuyên giảm là hoàn toàn có thể đạt được thông qua các liệu pháp dinh dưỡng và giảm cân dựa trên bằng chứng khoa học. Một trong những dấu hiệu chính của sự hồi phục ở bệnh nhân đái tháo đường là đạt được mức HbA1c dưới 6.5% (<48 mmol/mol) trong ít nhất ba tháng mà không cần sử dụng thuốc hạ đường huyết.1 Các nghiên cứu dưới đây minh họa cho bằng chứng ủng hộ khả năng đạt được giai đoạn thuyên giảm ở bệnh đái tháo đường type 2.
Thuyên giảm đái tháo đường dựa trên bằng chứng khoa học
Một trong các thử nghiệm có ảnh hưởng nhất khám phá khả năng thuyên giảm đái tháo đường thông qua giảm cân là Nghiên cứu DiRECT.
Nghiên cứu DiRECT (Vương Quốc Anh)
Thử nghiệm lâm sàng về thuyên giảm đái tháo đường (DiRECT) được tiến hành tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu ở Scotland và Tyneside, Anh.1 Để hiểu rõ tác động của việc giảm cân đối với khả năng thuyên giảm đái tháo đường, nghiên cứu DiRECT đã tuyển chọn những người tham gia trong độ tuổi 20–65 mắc bệnh đái tháo đường type 2 và có chỉ số khối cơ thể từ 27–45 kg/m².1
Thiết kế nghiên cứu DiRECT:
Can thiệp được áp dụng là chế độ ăn thay thế toàn phần (825–853 kcal/ngày) trong 3–5 tháng, sau đó là giai đoạn tái giới thiệu thực phẩm có cấu trúc và duy trì cân nặng lâu dài. Các thuốc điều trị đái tháo đường và tăng huyết áp đã được ngừng sử dụng khi bắt đầu nghiên cứu.1
Hình 1 minh họa quy trình hoàn chỉnh của nghiên cứu DiRECT.
Kết quả của nghiên cứu DiRECT:
Kết quả quan trọng nhất là 46% nhóm can thiệp đạt tình trạng thuyên giảm đái tháo đường ở tháng thứ 12, so với chỉ 4% ở nhóm đối chứng. Đối với kết quả tối ưu, giảm cân ≥15 kg có liên quan đến tỷ lệ thuyên giảm bệnh 86%. Đồng thời, có sự giảm đáng kể về triglyceride và huyết áp, điều này có liên quan đến việc cải thiện sức khoẻ tim mạch. Hình 2 cho thấy kết quả nghiên cứu DiRECT tại Vương Quốc Anh về tỷ lệ thuyên giảm bệnh đái tháo đường và mức HbA1c tại năm thứ 1.1
Theo dõi 5 năm của nghiên cứu DiRECT (Vương Quốc Anh)
Một trong những lo ngại lớn nhất của tình trạng thuyên giảm đái tháo đường là liệu bệnh nhân có thể duy trì việc giảm cân và đạt tình trạng thuyên giảm trong nhiều năm hay không. Do đó, nghiên cứu theo dõi 5 năm của DiRECT đã đánh giá tính bền vững của việc giảm cân, tình trạng thuyên giảm và các kết quả sức khỏe.2
Những phát hiện chính từ nghiên cứu theo dõi 5 năm DiRECT:
Giảm cân và Duy trì:
Năm 1: Trong 12 tháng, 46% bệnh nhân đạt thuyên giảm đái tháo đường với mức giảm cân trung bình 10 kg ở nhóm can thiệp.
Năm 2: 36% bệnh nhân đạt thuyên giảm.
Năm 5: 23% bệnh nhân đạt thuyên giảm sau 5 năm với mức giảm cân trung bình là 8.9 kg.2
Hình 3 cho thấy ở năm thứ 5, 23% nhóm can thiệp đạt và duy trì tình trạng thuyên giảm đái tháo đường, so với 3.4% ở nhóm đối chứng. Tình trạng thuyên giảm bền vững có liên quan chặt chẽ đến việc duy trì giảm cân lâu dài với mức giảm cân trung bình 8.9 kg (8.8% trọng lượng cơ bản) ở những người thuyên giảm bệnh.2
Giảm sử dụng thuốc:
Các đối tượng trong nhóm can thiệp ngừng sử dụng thuốc hạ đường huyết trong 62% thời gian theo dõi, trái ngược với nhóm đối chứng chỉ ngừng trong 30% thời gian.2
Biến cố bất lợi:
- Tỷ lệ biến cố bất lợi ở nhóm can thiệp chỉ bằng một nửa so với nhóm đối chứng.2
- Tóm lại, các can thiệp kiểm soát cân nặng có cấu trúc mang lại tình trạng thuyên giảm lâu dài và cải thiện kiểm soát đường huyết, cho thấy tính khả thi của việc áp dụng các chương trình tương tự trong quy trình chăm sóc bệnh đái tháo đường thông thường.1,2
Nghiên cứu DiRECT-Aus (Úc)
Liệu kết quả tương tự có được quan sát thấy trong các hệ thống y tế và nhóm dân cư khác nhau không? Thử nghiệm DiRECT-Aus đã điều chỉnh phương pháp luận của DiRECT Vương Quốc Anh để áp dụng trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe ban đầu ở Úc.3
Thiết kế nghiên cứu DiRECT-Aus (Úc):
- Người tham gia: Người trưởng thành từ 20–65 tuổi mắc đái tháo đường type 2 tối đa 6 năm và có chỉ số khối cơ thể >27 kg/m².
- Can thiệp: Chế độ ăn thay thế năng lượng thấp (800-950 kcal/ngày) với các giai đoạn tái giới thiệu thực phẩm có cấu trúc và duy trì cân nặng tiếp theo.3
Kết quả của nghiên cứu DiRECT-Aus (Úc):
- Những phát hiện từ DiRECT-Aus gần như phản ánh sát sao kết quả từ DiRECT UK, củng cố rằng các chương trình kiểm soát cân nặng có cấu trúc có hiệu quả trên các nhóm người khác nhau.
- 56% bệnh nhân đạt thuyên giảm bệnh, với 87% thành công ở những người giảm được ≥15% trọng lượng cơ thể. Mức giảm cân trung bình tại tháng thứ 12 là 8.1%, kèm theo giảm kích thước gan (35%) và mỡ nội tạng (24%). Thành công của DiRECT-Aus nhấn mạnh tính ứng dụng của các chương trình giảm cân có cấu trúc.3
Lợi Ích Chuyển Hóa Bổ Sung Của Giảm Cân Ngoài Kiểm Soát Đường Huyết và HbA1c
Các nghiên cứu DiRECT cũng chứng minh rằng mỡ máu được cải thiện, dưới dạng giảm nồng độ triglyceride và tăng cholesterol HDL, mỗi yếu tố này đều liên quan đến sức khỏe tim mạch được cải thiện. Ngoài ra, mức giảm lớn về huyết áp tâm thu và tâm trương đều có liên quan đến việc giảm nguy cơ liên quan đến tăng huyết áp. Tóm lại, các thử nghiệm DiRECT cho thấy lợi ích rộng lớn hơn của các chương trình giảm cân có cấu trúc, vượt ra ngoài những cải thiện về đường huyết.1-3
Kết luận
Kết quả từ các thử nghiệm DiRECT chứng minh rằng các chương trình kiểm soát giảm cân có cấu trúc mang lại lợi ích chuyển hóa tuyệt vời bên cạnh việc hạ đường huyết và cải thiện HbA1c. Trên thực tế, việc giảm cân lâu dài từ 10–15 kg đi kèm với tình trạng thuyên giảm đái tháo đường bền vững. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn phải duy trì lối sống lành mạnh để giảm sự phụ thuộc vào thuốc. Đối với các chuyên gia chăm sóc sức khỏe, điều này có nghĩa là cần suy nghĩ lại về phương pháp cải thiện bệnh đái tháo đường - từ quản lý bằng thuốc suốt đời sang một phương pháp coi thuyên giảm bệnh là một mục tiêu thực tế có thể đạt được.1-3
Tìm hiểu thêm về Dinh dưỡng khoa học dành riêng cho người bệnh đái tháo đường.
Tài liệu tham khảo
- Lean ME, et al. Lancet. 2018;391:541-51.
- Lean ME, et al. Lancet Diabetes Endocrinol. 2024;12:233-46.
- Hocking SL, et al. Diabetes Care. 2024;47:66-70.
Có thể làm thuyên giảm bệnh đái tháo đường type 2 được không? Câu trả lời là có. Bệnh đái tháo đường type 2 trước đây được công nhận là một bệnh mạn tính cần điều trị suốt đời. Tuy nhiên, bằng chứng mới hiện nay cho thấy tình trạng thuyên giảm bệnh là hoàn toàn có thể đạt được thông qua cách tiếp cận dinh dưỡng và giảm cân dựa trên bằng chứng khoa học. Tìm hiểu thêm về kết quả lâm sàng của chương trình giảm cân có cấu trúc dựa trên các nghiên cứu DiRECT và DiRECT-Aus. Đọc thêm tại đây.
