Các liệu pháp thay đổi lối sống là rất quan trọng để kiểm soát bệnh đái tháo đường một cách hiệu quả. Trong số đó, liệu pháp dinh dưỡng là ưu tiên hàng đầu. Một trong những cách hiệu quả để kiểm soát bệnh đái tháo đường thông qua dinh dưỡng là kết hợp các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường (DSNFs).
Công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong dinh dưỡng cho người đái tháo đường type 2
Một kế hoạch dinh dưỡng cho đái tháo đường có thể bao gồm các sản phẩm thay thế bữa ăn được thiết kế đặc biệt cho bệnh nhân đái tháo đường. Những công thức chuyên biệt này cung cấp một sự kết hợp tối ưu các chất dinh dưỡng đa lượng, tinh bột phức hợp và các vi chất dinh dưỡng cho sức khỏe chuyển hóa. Trong bài viết này, chúng ta sẽ thảo luận về việc tích hợp công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường vào kế hoạch dinh dưỡng cho bệnh đái tháo đường có thể là một giải pháp thuận tiện và hiệu quả như thế nào.1
Liên đoàn đái tháo đường Quốc tế (IDF) ước tính sẽ có 643 triệu người sống chung với bệnh đái tháo đường type 2 (T2D) vào năm 2030 và đạt tổng số 783 triệu vào năm 2045.2 Xu hướng này của đái tháo đường type 2 là do lối sống ít vận động, thói quen ăn uống không lành mạnh và các yếu tố di truyền. Đáng lo ngại nhất là đái tháo đường type 2 làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch - nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới - và dẫn đến các biến chứng như bệnh thận, bệnh thần kinh và bệnh võng mạc.2-5
Với xu hướng gia tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường type 2 này, việc tìm ra những cách tốt hơn để quản lý đường huyết quan trọng hơn bao giờ hết. Hãy cùng tìm hiểu xem các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường có thể mang lại giải pháp tốt hơn so với các công thức dinh dưỡng thông thường như thế nào.
Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường so với công thức dinh dưỡng thông thường
Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường được thiết kế dựa trên nhu cầu của bệnh nhân đái tháo đường. Chúng chứa tinh bột phức hợp có chỉ số đường huyết (GI) thấp, axit béo không bão hòa đơn (MUFAs) và đạm chất lượng cao. Ngoài ra, các công thức dinh dưỡng còn chứa chất xơ hòa tan và các vi chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin D, vitamin B6 và kẽm.1
Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong hướng dẫn dinh dưỡng cho đái tháo đường
Thành phần dinh dưỡng của các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường phù hợp với các hướng dẫn lâm sàng về chế độ ăn cho đái tháo đường. Các hướng dẫn thực hành lâm sàng, bao gồm Hiệp hội nội tiết lâm sàng Hoa Kỳ, Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), Đái tháo đường Canada và Hiệp hội nghiên cứu bệnh đái tháo đường Châu Âu (EASD) nhấn mạnh tầm quan trọng của liệu pháp dinh dưỡng y tế (MNT) trong việc quản lý với bệnh đái tháo đường type 2. Các hướng dẫn này khuyến nghị một chế độ ăn đường huyết thấp, giàu chất xơ (14g/ 1000 kcal) và giàu axit béo không bão hòa đơn.6,7 Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường đáp ứng các khuyến nghị này cho bệnh nhân đái tháo đường.
Lượng protein và bệnh thận mãn tính (CKD)
Ngoài ra, lượng đạm nạp vào là một đại dưỡng chất quan trọng cho bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường type 2. Một câu hỏi thường gặp là: Lượng đạm khuyến nghị cho bệnh nhân bệnh đái tháo đường type 2 và bệnh thận mãn tính là gì? Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2025 gợi ý lượng đạm ăn vào thích hợp tùy thuộc vào tình trạng bệnh thận của từng cá nhân.
- Đối với bệnh thận mãn tính giai đoạn G3 trở lên không phụ thuộc lọc máu: Lượng đạm ăn vào nên được hạn chế ở mức 0,8 g/kg/ngày, tương tự như cho dân số chung.
- Tuy nhiên, đối với bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo: Cần một lượng đạm cao hơn, là 1,0-1,2 g/kg/ngày, vì trong những trường hợp như vậy, một vấn đề lớn là tình trạng suy mòn do thiếu năng lượng-đạm (PEW).8
Bằng chứng lâm sàng của các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong dinh dưỡng cho đái tháo đường
Đầu tiên, về kiểm soát đường huyết ngắn hạn, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc chia lượng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường ăn vào thành hai bữa giúp cải thiện điều hòa đáp ứng đường sau ăn (PPH).9 Các thử nghiệm so sánh tiếp tục chứng minh rằng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường vượt trội hơn các bữa ăn tiêu chuẩn, như cháo yến mạch, hoặc sữa và ngũ cốc, về mặt đáp ứng đường sau ăn.10 Ngoài lợi ích đường huyết ngắn hạn, các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường có vai trò trong điều hòa hormone GLP-1 và sự thèm ăn.11,12 Các phân tích tổng hợp và tổng quan hệ thống xác nhận rằng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường dẫn đến giảm nhu cầu insulin và các dấu ấn chuyển hóa thuận lợi, chẳng hạn như cải thiện mức đường huyết lúc đói và HbA1c theo thời gian.13,14 Ngoài ra, nhiều nghiên cứu khác nhau đã chỉ ra rằng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường được dung nạp tốt, với các tác dụng phụ tối thiểu.1
Kế hoạch dinh dưỡng cho đái tháo đường với các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường
Làm thế nào để sử dụng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong thực tế?
Thuật toán dinh dưỡng đái tháo đường xuyên văn hóa (tDNA) đưa ra một cách tiếp cận có cấu trúc để kết hợp các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường vào chăm sóc đái tháo đường type 2 dựa trên đặc điểm của bệnh nhân. Thuật toán sau đây đã được phát triển dựa trên bằng chứng lâm sàng và sự đồng thuận của chuyên gia để tối ưu hóa việc sử dụng các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường trong quản lý chế độ ăn cho đái tháo đường type 2.
Thuật toán dinh dưỡng đái tháo đường xuyên văn hóa:
Đối với người thừa cân/béo phì:
- 2–3 công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường mỗi ngày để thay thế bữa ăn chính hoặc bữa phụ trong kế hoạch kiểm soát calo
- Mục tiêu calo:
- <250 lbs (khoảng <113.4 kg): 1200–1500 calo/ngày
- ≥250 lbs (khoảng ≥113.4 kg): 1500–1800 calo/ngày.
Đối với người cân nặng bình thường:
- Đối với đái tháo đường không kiểm soát (HbA1c > 7%): 1–2 công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường mỗi ngày
- Đối với đái tháo đường được kiểm soát (HbA1c < 7%): Sử dụng công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường khi cần dựa trên đánh giá lâm sàng.
Đối với người nhẹ cân:
- 1–3 công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường mỗi ngày như thực phẩm bổ sung để thúc đẩy tăng cân.15
Kết luận
Công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường là dinh dưỡng dựa trên bằng chứng khoa học cho bệnh đái tháo đường, có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và quản lý cân nặng. Đồng thời, thuật toán dinh dưỡng đái tháo đường đa văn hóa cung cấp một hướng dẫn hiệu quả để kết hợp công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường vào chăm sóc dinh dưỡng cá nhân hóa, cho phép các nhân viên y tế đáp ứng tốt nhất kết quả điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường type 2.
Tìm hiểu về Hiểu về dinh dưỡng khoa học dành riêng cho người bệnh đái tháo đường
Tài liệu tham khảo
- Noronha J, et al. Front Endocrinol. 2022;13:874968.
- International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 10th ed. Brussels, Belgium;2021.
- Einarson TR, et al. Cardiovasc Diabetol. 2018;17(1):83.
- Townsend N, et al. Eur Heart J. 2015;36(40):2696-705.
- Mensah GA, et al. Cardiovasc J Afr. 2015;26(2 Suppl 1):S6-10.
- Sanz-Paris A, et al. Nutrition. 2017;41:58-67.
- Garber AJ, et al. Endocr Pract. 2020;26(1):107-39.
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S239-51.
- Laksir H, et al. Clin Nutr. 2018;37(1):248-55.
- Gulati S, et al. Diabetes Metab Syndr. 2015;9(3):192-7.
- Angarita Dávila L, et al. Nutrients. 2019;11(7):1477.
- Mottalib A, et al. Nutrients. 2016;8(7):443.
- Elia M, et al. Diabetes Care. 2005;28(9):2267-79.
- Ojo O, et al. Nutrients. 2019;11(8):1905.
- Mechanick JI, et al. Curr Diabetes Rep. 2012;12(2):180-94.
Thực phẩm chuyên biệt cho đái tháo đường trong dinh dưỡng cho bệnh nhân bao gồm các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường (DSNFs) đã được chứng minh khoa học. Các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường cung cấp một liệu pháp thay đổi lối sống cải thiện đường huyết dựa trên bằng chứng bằng cách cung cấp sự phân bổ đại dưỡng chất cân đối, tinh bột có chỉ số đường huyết thấp và các vi chất dinh dưỡng thiết yếu. Tìm hiểu thêm về lợi ích của các công thức dinh dưỡng chuyên biệt cho đái tháo đường so với các công thức dinh dưỡng thông thường.
